Πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε μία τραυματική εμπειρία;


imageΩς «τραυματικές» χαρακτηρίζονται οι εμπειρίες στις οποίες το άτομο βίωσε έντονο φόβο και αβοηθησία παρακολουθώντας ένα γεγονός στο οποίο απειλήθηκε η ζωή ή η ασφάλειά του, ή τέθηκε σε κίνδυνο η σωματική ακεραιότητα ή η υγεία κάποιου άλλου αγαπημένου του προσώπου. Τέτοια γεγονότα είναι, συνήθως φυσικές καταστροφές, επιθετικές ενέργειες (βιασμός, κακοποίηση, πόλεμος) ή αιφνίδιος θάνατος.

Λόγω της σοβαρότητας και της μεγάλης έντασής τους, προκαλούν ποικίλες συναισθηματικές και σωματικές αντιδράσεις, σε αυτούς που εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα. Θα τις αναγνωρίσουμε με εκδηλώσεις έντονου φόβου, ανεξέλεγκτου άγχους, με δυσκολίες συγκέντρωσης, ξεσπάσματα θυμού, τύψεις, ενοχές και συνεχή αποφυγή ερεθισμάτων που συνδέονται με το συγκεκριμένο τραυματικό γεγονός. Οι επιπτώσεις των εμπειριών αυτών μπορεί να αναγνωστούν σε ψυχικό επίπεδο με οξύ άγχος ή να αργήσουν να εκδηλωθούν (μετατραυματικό στρες), με αποτέλεσμα να δυσκολεύουν τη μετέπειτα φυσιολογική ζωή του ατόμου.

image

Κάθε άνθρωπος σε κάποια στιγμή της ζωής του, μπορεί να έρθει αντιμέτωπος με μία τραυματική εμπειρία. Οι τραυματικές εμπειρίες είναι διαφορετικές για τον καθένα από εμάς, για αυτό και ο Freud, συνέδεσε την έννοια του τραύματος με εσωτερικά και εξωτερικά ερεθίσματα που ασκούν υπερβολική πίεση πάνω στο άτομο. Μια χρήσιμη πληροφορία που πηγάζει από πολλαπλές έρευνες, μας διαβεβαιώνει ότι όταν βιώνεται μια τραυματική εμπειρία ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση σοκ για αυτό και τα δύο του ημισφαίρια δεν συνεργάζονται επαρκώς, με αποτέλεσμα να μπλοκάρεται η επικοινωνία τους και, κατ’ επέκταση, να κλειδώνεται η εμπειρία στο νευρικό μας σύστημα. Έτσι ένα βίωμα τραυματικής εμπειρίας δεν αφομοιώνεται αν δεν συνεργαστούν και τα δύο ημισφαίρια για να το επεξεργαστούν.

Μετά από ένα ψυχικό τραύμα δεν μπορούμε να δούμε όλη την «εικόνα» σφαιρικά. Δεν αντιλαμβανόμαστε, ούτε βιώνουμε την πραγματικότητα στο σύνολο αλλά σε κομμάτια. Έτσι οποιαδήποτε αλλαγή δεν επιτυγχάνεται με την λογική αλλά με το βίωμα, και αυτό γιατί ενεργοποιούνται οι μηχανισμοί άμυνας για την αντιμετώπιση μιας τραυματικής εμπειρίας: φεύγω, επιτίθεμαι, παγώνω, παραδίδομαι.

image

Για να αλλάξουμε λοιπόν την καταγραφή ενός ψυχικού τραύματος καλούμαστε να φτιάξουμε ένα καινούργιο βίωμα που να μας επιτρέπει να μένουμε ανοιχτοί στα ερεθίσματα που αφορούν τόσο γνωστικές όσο και συγκινησιακές πληροφορίες αλλιώς το τραύμα σταματά στο χρόνο δηλαδή παγώνει δημιουργώντας ένα αρνητικό συναίσθημα και μία συγκεκριμένη ανάμνηση, η οποία θα μας βαραίνει πάντοτε με ένα έντονο συγκινησιακό φορτίο.

Αισιόδοξο μήνυμα μας δίνουν αρκετοί επιστήμονες που υποστηρίζουν πως η καταστολή των κακών αναμνήσεων για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στο να τις ξεχάσει εντελώς. Θεωρείται πως οι άνθρωποι μπορούν να εκπαιδεύουν τον νου τους για να “σβήνουν” ενοχλητικές μνήμες από το μυαλό. Μία άλλη προσέγγιση στηρίζεται σε μία μέθοδο που πολλοί ψυχοθεραπευτές ονομάζουν “θεραπεία εξάλειψης”. Ο ασθενής εκτίθεται επαναλαμβανόμενα σε ένα ερέθισμα που τον τρομάζει, όπως π.χ. το όπλο, μέχρι να καταγραφεί στον εγκέφαλό του ότι το αντικείμενο αυτό δεν είναι απειλητικό για τον ίδιο. Η τεχνική αυτή εφαρμόζεται κυρίως, για την καταπολέμηση μετατραυματικού στρες, όπως συμβαίνει σε περιόδους πολέμου. Με αυτόν τον τρόπο οι αναμνήσεις έστω και φαινομενικά, σταματούν να μας πληγώνουν. Δεν σβήνουμε τα γεγονότα, αλλά τα αρνητικά τους συνεπακόλουθα. Η διαδικασία μοιάζει σαν να αφαιρούμε από έναν υπολογιστή ιούς, που εμποδίζουν την ομαλή του λειτουργία.

image

Για να γίνει λοιπόν το τραύμα κυριολεκτικά «παρελθόν» χρειάζεται πρώτα να βιωθεί έπειτα να γίνει αντικείμενο πένθους, και να ενταχθεί, όχι πλέον ως απειλή, αλλά ως ευκαιρία ανασυγκρότησης και ωρίμανσης, στην εκουσίως αναπτυσσόμενη και διευρυνόμενη ψυχική πραγματικότητα του ατόμου.

Εάν ωστόσο μία δυσάρεστη εμπειρία δεν μπορεί πια να αποφευχθεί, αυτό που θα πρέπει κυρίως να κάνουμε είναι να βιώσουμε το γεγονός αυτό, να δεχθούμε την ύπαρξη του, και να προχωρήσουμε την ζωή μας χαράζοντας νέες παραστάσεις και καινούργιους ορίζοντες, συνειδητοποιώντας ότι σ αυτήν την ζωή δεν έχουμε υπογράψει μόνο συμβόλαια χαράς αλλά και λύπης.

Κατερίνα Μαλλιωτάκη

Κατερίνα Μαλλιωτάκη

Της Κατερίνας Μαλλιωτάκη
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
Edexel England

Πίνακες: Andrea Kowch

Advertisements
This entry was posted in ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ and tagged . Bookmark the permalink.

4 Responses to Πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε μία τραυματική εμπειρία;

  1. Ο/Η Μαρία λέει:

    Είναι πραγματικά δύσκολο να καταφέρνει κανείς να προχωράει μπροστά και να ξεπερνάει δυσάρεστες εμπειρίες καθώς και να επουλώνει πληγές διότι ο άνθρωπος έχει τάση να εντρυφά στον πόνο του, δεν αρνείται εύκολα τον πόνο του. Όμως, πρέπει να δίνουμε ένα ορισμένο χρόνο στον πόνο, να τον βιώσουμε, όπως πολύ σωστά αναφέρει η κυρία Μαλλιωτάκη, να πενθήσουμε την απώλειά μας ή να επικεντρωθούμε στη δυσάρεστη εμπειρία και έπειτα να προχωρήσουμε μπροστά. Και όταν κοιτάζουμε κάτι κατάματα παύουμε να το φοβόμαστε. Ζωή είναι μια σειρά μικρές απώλειες. Ζωή είναι και οι πίκρες και οι χαρές. Αν το δεχτούμε αυτό, τα πράγματα θα είναι πιο εύκολα.

    …..

    «Η ζωή είναι δύσκολη. Αυτό είναι μια μεγάλη αλήθεια, μια από τις μέγιστες αλήθειες. Είναι μια μεγάλη αλήθεια, επειδή όταν την έχουμε αντιληφθεί πραγματικά, την ξεπερνάμε. Όταν έχουμε μάθει αληθινά ότι η ζωή είναι δύσκολη – όταν πραγματικά το καταλάβουμε αυτό και το δεχτούμε – , τότε η ζωή παύει να είναι δύσκολη. Γιατί όταν γίνει αυτό αποδεκτό, το γεγονός ότι η ζωή είναι δύσκολη, παύει να έχει σημασία».
    …..
    Μ. Σκοτ Πεκ «Ο δρόμος ο λιγότερο ταξιδεμένος»

    …..

  2. Ο/Η Μαρία λέει:

    Τρομερή Ανάγκη

    μερικοί άνθρωποι έχουν ανάγκη να
    είναι δυστυχισμένοι, σώνει και καλά θα την βρουν τη
    δυστυχία
    σε οποιαδήποτε κατάσταση
    θα εκμεταλλευτούν κάθε ευκαιρία
    να επισημάνουν
    ακόμη και το παραμικρό λάθος
    την απειροελάχιστη έλλειψη
    κι ύστερα θα γεμίσουν από μίσος
    κι εκδικητικότητα

    δεν καταλαβαίνουν ότι
    είναι τόσος λίγος
    ο χρόνος
    για τον καθένα μας
    σ’ αυτήν την παράξενη
    ζωή για να προλάβουμε
    να ολοκληρωθούμε;

    κι ότι το να σπαταλάμε
    τη ζωή μας
    έτσι
    είναι σχεδόν ασυγχώρητο;
    κι ότι
    δεν υπάρχει
    ποτέ
    τρόπος
    να ανακτήσουμε
    όσα θα
    χαθούν με αυτόν τον τρόπο
    για πάντα;

    …..
    Τσαρλς Μπουκόφσκι
    Η λάμψη της αστραπής πίσω από το βουνό

    μετάφραση Σώτη Τριανταφύλλου

    …..

  3. Ο/Η Βαγγέλης λέει:

    Τραυματικές εμπειρίες είναι αυτές που αφήνουν ένα αποτύπωμα στον ψυχισμό και σε αυτές συγκαταλέγονται οι φυσικές καταστροφές, αυτοκινητικά δυστυχήματα, βιασμός, ληστεία, σεξουαλική κακοποίηση, απαγωγή, επανειλημμένη άσκηση σωματικής βίας στην παιδική ηλικία, παιδική εγκατάλειψη, που είναι μόνο μερικές από τις εμπειρίες που μπορούν να μας σημαδέψουν για πάντα.Είναι λοιπόν ξεκάθαρο ότι τα άτομα που έχουν τέτοιου είδους τραυματικές εμπειρίες χρειάζονται εξαιρετική βοήθεια καθώς η ζημία που έχουν υποστεί είναι πολύ σοβαρή σε όλα τα επίπεδα. Η ανάρρωση από το ψυχικό τραύμα δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση και απαιτεί χρόνια θεραπευτική δουλεία και τεράστια αποθέματα υπομονής και επιμονής.
    Η παντελής εξάλειψη των αρνητικών συναισθηματικών αντιδράσεων στην τραυματική εμπειρία προς το παρόν είναι μάλλον αδύνατη, αλλά μέσα από τις έρευνες της νευροψυχολογίας όλο και περισσότερο επιβεβαιώνεται ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι εξαιρετικά ικανός να επεξεργάζεται νέες πληροφορίες και να υιοθετεί καινούργιες αντιδράσεις, διαμορφώνοντας εκ νέου ένα πλαίσιο συναισθηματικής μάθησης και ωρίμανσης!!!!
    ******************
    Νόρα Κοντοστεργίου
    Ψυχολόγος – Ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεύτρια

    • Ο/Η Έλενα λέει:

      Πολύ όμορφο απόσπασμα Βαγγέλη..σ’ ευχαριστώ πολύ..
      Πολύ σπουδαίο αυτό το θέμα..
      Μαρία επίσης σ’ ευχαριστώ γιά όλα. 🌾🍃🍂🌿

Σχολιάστε!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s