Ποιητική Τέχνη ~ J.L. Borges ~


image«Ο ποιητής είναι ένα υποχείριο, ένα ευκαιριακό όργανο του ποιήματος που γράφει». «Στην ποίηση, το κύριο πρόσωπο είναι ο αναγνώστης. Η λυρική ποίηση γράφεται με τέτοιον τρόπο που ο αναγνώστης να τοποθετείται αυτοπροσώπως στο κέντρο της. Είναι βαθμίδες της ψυχής». «Η ποίηση είναι η τέχνη να προκαλείς συγκίνηση χρησιμοποιώντας το παιγνίδι των λέξεων. Ένας στίχος είναι κάτι που λέγεται με ένα ρυθμό και δεν υπάρχει ποιητική νομοθεσία- είναι μια τέχνη μυστηριώδης όσο και η μουσική – ίσως και περισσότερο».

«Μπορεί να ζήσει κανείς χωρίς χιλιάδες πράγματα, χωρίς ποίηση όμως δεν μπορεί να ζήσει. Η διαφορά μεταξύ ποίησης και πεζογραφίας βρίσκεται στον αναγνώστη, ο οποίος στη μεν πεζογραφία ζητά πληροφορία και επιχείρημα, ενώ στην ποίηση ξέρει ότι οφείλει να συγκινηθεί. Η ποίηση ήταν ένα πάθος, εκτοπισμένο σήμερα από την πολιτική και την οικονομία. Αυτό το χαμένο πάθος είναι μια μορφή ευτυχίας – ίσως η ύψιστη. Είναι κάτι το εσωτερικό που δεν μπορεί να προσδιοριστεί- μπορούμε να προσδιορίσουμε μόνο τα απλά στοιχεία, αλλά η ποίηση είναι κάτι περίπλοκο.
Η ποίηση είναι μια απλή, ρητορική μαγεία. Το γράψιμο ενός ποιήματος είναι μια μικρή μαγική χειρονομία που συντελείται με τη φαντασία και το πνεύμα του αναγνώστη μαζί με του ποιητή. Η ποίηση δεν είναι κάτι που το διαλέγεις, ούτε είναι επάγγελμα. Απλώς συμβαίνει πότε πότε να μιλάει μέσα από σένα. Μετά από τόσα χρόνια έχω καταλήξει ότι ο τονισμός, η φωνή του ποιητή, είναι το σημαντικότερο πράγμα στην ποίηση. Κατόπιν έρχονται οι μεταφορές ή ο μύθος. Όταν ήμουν νέος πίστευα στην έκφραση. Τώρα δεν πιστεύω πια στην έκφραση, πιστεύω μόνο στον υπαινιγμό».

Γιατί δημοσιεύουμε; «Δημοσιεύουμε τα ποιήματα μας για να μην περάσουμε την υπόλοιπη ζωή μας διορθώνοντας δοκίμια».

Ένας τόμος, αυτός καθαυτόν, δεν αποτελεί αισθητικό γεγονός-είναι ένα φυσικό αντικείμενο ανάμεσα στα άλλα. Το αισθητικό γεγονός συντελείται μόνο όταν γράφεται ή όταν διαβάζεται. Είναι κοινός τόπος να πει κανείς ότι ο ελεύθερος στίχος δεν είναι τίποτε άλλο από μια τυπογραφική επίφαση- σκέφτομαι πως πίσω από τον ισχυρισμό αυτό κρύβεται ένα ψέμα. Πέρα από το ρυθμό, η τυπογραφική μορφή του στίχου χρησιμεύει στο να προαναγγέλλει στον αναγνώστη ότι αυτό που πρέπει να περιμένει είναι ποιητική συγκίνηση κι όχι πληροφόρηση ή συλλογισμοί. Κάποτε φιλοδόξησα να πετύχω την πλατιά αναπνοή των ψαλμών ή του Ουώλτ Ουίτμαν ύστερα από τόσα χρόνια διαπιστώνω, με κάποια μελαγχολία το δίχως άλλο, ότι περιορίστηκα στο να χρησιμοποιώ εναλλάξ ορισμένα κλασικά μέτρα: το αλεξανδρινό, τον εντεκασύλλαβο, τον επτασύλλαβο.

Η ποίηση δεν είναι λιγότερο μυστηριώδης από τα υπόλοιπα στοιχεία του κόσμου. Ένας ή δύο πετυχημένοι στίχοι δεν μπορούν να εξάπτουν τη ματαιοδοξία μας, αφού είναι δωρεά της Τύχης ή του Πνεύματος- μόνο τα λάθη είναι δικά μας. Ελπίζω ο αναγνώστης να ανακαλύψει στις σελίδες μου κάτι που να αξίζει τον κόπο να διατηρηθεί στη μνήμη του- σ’ αυτό τον κόσμο η ομορφιά είναι κάτι κοινό.

Για έναν πραγματικό ποιητή, κάθε στιγμή της ζωής, κάθε γεγονός, θα πρέπει να είναι ποιητικό, αφού κατά βάθος όντως είναι. Απ όσο ξέρω, κανείς δεν έχει φτάσει μέχρι σήμερα σε τέτοιο βαθμό επαγρύπνησης. Ο Μπράουνινγκ και ο Μπλέηκ τον πλησίασαν περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον. Ο Ουίτμαν ήταν στραμμένος προς αυτή την κατεύθυνση αλλά οι λεπτομερείς απαριθμήσεις του δεν ξεπερνούν πάντα τις αδιάφορες καταλογογραφήσεις. Δυσπιστώ στις λογοτεχνικές σχολές, τις οποίες θεωρώ ως διδακτικές κατασκευές για την απλοποίηση του αντικειμένου τους, αν όμως με υποχρέωναν να δηλώσω την καταγωγή των στίχων μου, θα αναφερόμουν στο μοντερνισμό, αυτή τη μεγάλη απελευθέρωση, που ανανέωσε τις πάμπολλες λογοτεχνίες που έχουν κοινό τους όργανο τα ισπανικά και που έφτασε, ασφαλώς, μέχρι και την Ισπανία. Μίλησα αρκετές φορές με τον Λεοπόλδο Λουγόνες, άνθρωπο μοναχικό και υψηλόφρονα-συνήθιζε να διακόπτει τη ροή της συνομιλίας για να αναφερθεί στον «φίλο και δάσκαλο μου, τον Ρουμπέν Δαρίο». (Πιστεύω, εξ άλλου, ότι οφείλουμε να τονίσουμε τις συγγένειες της γλώσσας μας, όχι τις τοπικές της διαφορές.) Όσο για τις επιδράσεις που θα φανούν σ’ αυτόν τον τόμο..
Καταρχήν, οι συγγραφείς που προτιμώ – ήδη κατονόμασα τον Ρόμπερτ Μπράουνινγκ- κατόπιν, εκείνοι που διάβασα και τους οποίους απηχώ- κατόπιν, εκείνοι που δεν διάβασα ποτέ αλλά τους έχω μέσα μου. Μια γλώσσα είναι μια παράδοση, ένας τρόπος να αισθάνεσαι την πραγματικότητα, όχι ένα αυθαίρετο απόθεμα συμβόλων.

J. L. Borges

J. L. Borges

[J. L. Borges, ποιήματα (εκδοτικό ΠΑΤΑΚΗΣ, 2014, μετάφραση Δημ. Καλοκύρη, σελίδες 33,36-37)].

Κύκνος
– See more at: http://kiknosg57.blogspot.gr/2014/08/blog-post_33.html#more

Advertisements
This entry was posted in ΓΕΝΙΚΗ and tagged . Bookmark the permalink.

2 Responses to Ποιητική Τέχνη ~ J.L. Borges ~

  1. Ο/Η iro λέει:

    Ναι Έλενά μου!!! Είναι μία άλλη γλώσσα!!!

  2. Ο/Η Μαρία λέει:

    «Δεν μπορώ να σου δώσω λύσεις για όλα τα προβλήματα της ζωής σου,
    ούτε έχω απαντήσεις για τις αμφιβολίες και τους φόβους σου ˙
    όμως μπορώ να σ’ ακούσω και να τα μοιραστώ μαζί σου.
    Δεν μπορώ ν’ αλλάξω το παρελθόν ή το μέλλον σου.
    Όμως όταν με χρειάζεσαι θα είμαι εκεί μαζί σου.
    Δεν μπορώ να αποτρέψω τα παραπατήματα σου.
    Μόνο μπορώ να σου προσφέρω το χέρι μου να κρατηθείς και να μη πέσεις.
    Οι χαρές σου, οι θρίαμβοι και οι επιτυχίες σου δεν είναι δικές μου.
    Όμως ειλικρινά απολαμβάνω να σε βλέπω ευτυχισμένο.
    Δεν μπορώ να περιορίσω μέσα σε όρια αυτά που πρέπει να πραγματοποιήσεις,
    όμως θα σου προσφέρω τον ελεύθερο χώρο που χρειάζεσαι για να μεγαλουργήσεις.
    Δεν μπορώ να αποτρέψω τις οδύνες σου όταν κάποιες θλίψεις σου σκίζουν την καρδιά,
    όμως μπορώ να κλάψω μαζί σου και να μαζέψω τα κομμάτια της
    για να την φτιάξουμε ξανά πιο δυνατή.
    Δεν μπορώ να σου πω ποιος είσαι ούτε ποιος πρέπει να γίνεις.
    Μόνο μπορώ να σ’ αγαπώ όπως είσαι και να είμαι φίλος σου.
    Αυτές τις μέρες σκεφτόμουν τους φίλους μου και τις φίλες μου,
    δεν ήσουν πάνω ή κάτω ή στη μέση. Δεν ήσουν πρώτος ούτε τελευταίος στη λίστα.
    Δεν ήσουν το νούμερο ένα ούτε το τελευταίο. Να κοιμάσαι ευτυχισμένος.
    Να εκπέμπεις αγάπη. Να ξέρεις ότι είμαστε εδώ περαστικοί.
    Ας βελτιώσουμε τις σχέσεις με τους άλλους. Να αρπάζουμε τις ευκαιρίες.
    Να ακούμε την καρδιά μας. Να εκτιμούμε τη ζωή.
    Πάντως δεν έχω την αξίωση να είμαι ο πρώτος, ο δεύτερος ή ο τρίτος στη λίστα σου.
    Μου αρκεί που με θέλεις για φίλο.
    Ευχαριστώ που είμαι.»

    *******

    Χόρχε Λουίς Μπόρχες

    *********** ❤

Σχολιάστε!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s