Μία επίσκεψη στο Μουσείο El Greco~Φόδελε~


imageΚυριακή πρωί αρχές του Σεπτέμβρη, και αποφάσισα να επισκεφτώ γιά δεύτερη φορά το γραφικό Φόδελε, τη γενέτειρα του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου. Το χωριό μικρό, με πλούσια βλάστηση, και ένα μικρό ποτάμι που κυλά ανάμεσα σε ψηλά πλατάνια.. Γιά ένα καφεδάκι σ’ ένα από τα μικρά καφενεδάκια του, αλλά και γιά να ξαναβρεθώ βέβαια στο Μουσείο El Greco, που θεωρείται οτι ήταν και το πατρικό σπίτι του Θεοτοκόπουλου. Το Φόδελε βρίσκεται 25 χλμ βγαίνοντας από το Ηράκλειο, περίπου μισή ώρα με το αυτοκίνητο δηλαδή..

Αποφάσισα να ανέβω πρώτα στο Μουσείο..το καφεδάκι μετά..

image

image

Το κτίριο που στεγάζει το Μουσείο αναστηλώθηκε με την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού και από τον Αύγουστο του 1998 άρχισε να λειτουργεί με έκθεση αντιγράφων έργων του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου.
Η παράδοση αναφέρει ότι σε αυτό το σπίτι γεννήθηκε ο μεγάλος ζωγράφος Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (El Greco) 1541 – 1614. Αναφέρει ότι γεννήθηκε 25 χλμ. βορειοδυτικά έξω από τον Χάνδακα ( Ηράκλειο ), δίπλα σε ένα βυζαντινό ναό.

image

Η περιοχή αυτή ονομάζεται Θεοτοκιανά και είναι από τους πρώτους οικισμούς του Φόδελε. Η αναστήλωση ξεκίνησε το 1982 και διήρκεσε πέντε χρόνια.
Το οίκημα βρέθηκε με σοβαρές φθορές από το χρόνο και αναστηλώθηκε ακριβώς όπως ήταν ο αρχικός του σχεδιασμός. Στο εσωτερικό του υπάρχει φωτογραφικό υλικό από τον ερχομό των καθηγητών του Πανεπιστημίου Βαλιαδολίδ της Ισπανίας στις 27 Ιουλίου 1934, όπου θέλησαν να αποδώσουν φόρο τιμής στο μεγάλο μας ζωγράφο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο και στη γενέτειρά του το Φόδελε.

image

image

image

Επιπλέον υπάρχει φωτογραφικό υλικό και πληροφορίες από τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, στο Φόδελε το 1964.
Ακόμη θα δείτε πληροφορίες σχετικά με τους απογόνους του Θεοτοκόπουλου, αναπαράσταση της αίθουσας ζωγραφικής (atelier) και 24 έργα του σε μορφή slides.

image

image

image

<<Γεννήθηκε στα 1541, την ίδια χρονιά που μεσουρανούσε στην Ιταλία ο κορυφαίος ζωγράφος της Αναγεννήσεως Μιχαήλ Άγγελος, με τη μεγάλη του δημιουργία τη “Δευτέρα παρουσία”. Κανείς δεν φανταζότανε τότε ότι το Κρητικόπουλο αυτό, κάτω από ξένη κατοχή και πολλές φορές απάνθρωπη και αφόρητα καταπιεστική, θα εχάραζε καινούργιους δρόμους στην τέχνη της ζωγραφικής και δίκαια θα κατακτούσε στο χώρο της την πρώτη θέση, στο πέρασμα των αιώνων.

image

image

image

Ο καλλιτέχνης και γεννιέται και γίνεται. Και ο Θεοτοκόπουλος γεννήθηκε προικισμένος με εξαιρετικό ταλέντο, για να γίνει μεγάλος ζωγράφος, αλλά και αυτό το θείο δώρο το καλλιέργησε και το ανέπτυξε στον ύψιστο βαθμό. Τόσο στην Κρήτη, όσο στην Ιταλία και την Ισπανία. Γεννήθηκε, δε διστάζω να πω, σ’ ένα χώρο και σε μία εποχή, που η ζωγραφική και ειδικότερα η αγιογραφία μεσουρανούσε με σπάνιες μορφές, μορφές ωραίες, καθαρές και αρμονικές, όπως του Μιχαήλ Δαμασκηνού και τόσων άλλων επώνυμων Κρητών ζωγράφων ανά τα πέρατα της Οικουμένης. Γεννήθηκε για να γίνει μεγάλος και κάτω από τον ξάστερο ουρανό της Μεγαλονήσου και τις επιδράσεις του Σιναϊτικου Μοναστηριού της Αγίας Αικατερίνης, που έπαιζε το ρόλο του Πανεπιστημίου της εποχής ή της ξακουστής σχολής Καλών Τεχνών με πρώτη και καλύτερη τη ζωγραφική.

image

image

Εδώ λοιπόν στην Κουροτρόφο Κρήτη, στη γενέτειρα των Θεών και των μεγάλων οραματιστών έζησε τα πρώτα χρόνια της ζωής του και εδώ σπούδασε, μπορώ να πω, συστηματικά την τέχνη της ζωγραφικής από ξακουστούς δασκάλους. Εδώ στο Χάνδακα έκανε τα πρώτα του έργα και είναι κρίμα που δεν σώθηκε κανένα για να μας δείχνει τη μεγαλοφυία του και τις επιδράσεις τις Βυζαντινές και τις Βενετσιάνικες. Εδώ συνδέθηκε με τους ομότεχνους συντοπίτες του Γεώργιο Κλόντζα και Μιχαήλ Δαμασκηνό. Εδώ το τάλαντο της μεγαλοφυίας του και οι απόηχοι της φήμης των μεγάλων Ιταλών ζωγράφων της αναγέννησης τον σπρώχνουν να εγκαταλείπει τη γενέτειρα που λάτρευε και να έλθει στη Βενετία και στη Ρώμη για να δεχτεί τις επιδράσεις των μεγάλων ζωγράφων (Τιτσιάνο Τιντορέτο, Βερονέζε) και του πνεύματος της Αναγέννησης.

image

image

Ο Θεοτοκόπουλος όταν άφησε τα περιγιάλια της Κρήτης με τις δαντελωτές ακρογιαλιές και τα καθάρια και κρυστάλλινα νερά για το μεγάλο του άλμα, είχε ονομασθεί μάστορης της τέχνης και δεν είναι σωστό ξένοι βιογράφοι να τον εμφανίζουν Ισπανό ζωγράφο που γεννήθηκε στην Κρήτη και να ταράσσουν τη γαλήνη τη δική του και το δικό μας το φιλότιμο. Ο Θεοτοκόπουλος όπως λέγει ο άλλος μεγάλος Κρητικός, ο Νίκος Καζαντζάκης, είναι ανικανοποίητος, ανήκει σ’ εκείνες τις αδηφάγες ψυχές, που όσο φαρδαίνουν, όσο βαθαίνουν όσο ψηλώνουν, τόσο περισσότερο επιθυμούν το πλάτος, το βάθος και το ύψος.

image

image

“Παππού μου αγαπημένε δώσε μου μια συμβουλή, την οποία και θα ακολουθήσω στη ζωή”. Και ακούγεται βαθειά από τα σπλάχνα της γης η φωνή του μεγάλου Καντιώτη ζωγράφου. “Φθάσε όπου μπορείς παιδί μου”. Η προσταγή αυτή συγκινεί το μεγάλο στοχαστή, αλλά δεν τον ικανοποιεί. Δώσε μου μια πιο δύσκολη, πιο Κρητικιά, και η απάντηση έρχεται: “Φθάσε όπου δεν μπορείς παιδί μου” (Αναφορά στον Γκρέκο). Η απάντηση που ακούει κάθε ευγενική μορφή, που θέτει τους μεγάλους σκοπούς και που νυχθημερόν αγωνίζεται να τους πραγματοποιήσει. “Εύκολο λάφυρο δεν το ζυγώνω, το δυσκολόπαρτο μ’ ευφραίνει μόνο”.

image

Το πάθος, λοιπόν για γνώση, τελείωση και ολοκλήρωση στο χώρο της Τέχνης, είναι που κινεί τα βήματα του Γκρέκο από την Κρήτη στην Ιταλία, στη Μαδρίτη και στο Τολέδο, όπου γίνεται και η δεύτερη πατρίδα του. Εκεί στο Τολέδο της καταιγίδας, όπως το εμφανίζει στους πίνακές του, ζει και εργάζεται και μεσουρανεί 37 ολόκληρα χρόνια (1577-1614) και εκεί στο υποθετικό σπίτι του και στο Μουσείο Μπράντο της Μαδρίτης θαυμάζουμε τα περισσότερα από τα αριστουργήματά του.

image

image

Ο Γκρέκο αντιλαμβανόταν το σώμα σαν εμπόδιο, αλλά και συνάμα σαν το μοναδικό μέσο για να εκφραστεί η ψυχή. Εκείνο που θα ήθελα να τονίσω και να υπογραμμίσω με συγκίνηση και ιδιαίτερη ικανοποίηση, είναι ότι η ξενιτιά δεν μπόρεσε να τον κερδίσει, να του αλλάξει το πιστεύω, την αδιαλλαξία, τον κληρονομημένο φιλελευθερισμό, το αδούλωτο Κρητικό πνεύμα και τον έρωτα και τη νοσταλγία προς τη μακρινή του πατρίδα.

image

Η πίκρα του ξεριζωμένου ήταν πάντα διάχυτη στο πρόσωπό του. Μια είναι λοιπόν η αλήθεια: ότι ο Θεοτοκόπουλος σε όλη του τη ζωή παρέμεινε Έλληνας και περισσότερο Κρητικός. Η δόξα του ξεριζωμένου αυτού Έλληνα ακόμα και σήμερα, ύστερα από τέσσερις αιώνες εξακολουθεί να κερδίζει έδαφος και να μεσουρανεί. Η σύγχρονη Τέχνη γοητεύεται από τη μυστηριώδη δύναμη που κρύβει το έργο του και που οι οπαδοί της μοντέρνας ζωγραφικής τον θεωρούν με καμάρι πρόδρομό τους.

image

image

Στα 1614 ο μεγάλος ζωγράφος, ο καταπονημένος και πικραμένος δημιουργός, η καρδιά του ασυμβίβαστου αυτού πνεύματος σταμάτησε να κτυπά. Ο δυσθεώρητος και αγέρωχος αυτός Κρητικός και ένας από τους μεγαλύτερους ζωγράφους όλων των εποχών ανήκε πλέον στην Ιστορία της Τέχνης και την αθανασία. Στο κενοτάφιό του στο Τολέδο διαβάζουμε:

“Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, Κάντια 1541-1614 Τολέδο”.

Δύο λέξεις που κρύβουν μέσα τους τη γέννηση και το θάνατο και τα χρονικά όρια που κινήθηκε και μεγαλούργησε ο πιό φωτισμένος καλλιτέχνης όλων των εποχών. Τελειώνοντας θα ήθελα να επαναλάβω τους στίχους του φίλου του, μοναχού και σονετογράφου, Ορτένσιο Παραβιθίνο, που του αφιέρωσε στη θανή του και που είναι και προφητικοί. “Η Κρήτη του έδωσε τη ζωή, το Τολέδο την Τέχνη. Θα τον θαυμάζουν οι αιώνες, αλλά κανείς δεν θα μπορέσει να τον φθάσει”.>>

Του Εμμανουήλ Γ. Παπαμαστοράκη Φιλολόγου-τ. λυκειάρχη

image

Τελειώνοντας την εξερεύνησή μου στό Μουσείο, κατέβηκα στο χωριό, γιά εκείνο το καφεδάκι που έλεγα.. Εκεί θα δείτε μικρά καφενεία, όπως και πολλά μικρά μαγαζάκια που πουλούν παραδοσιακά προϊόντα.. Τοπική ρακή, μέλι, κεντήματα, και διάφορα άλλα εργόχειρα..

image

image

image

Φεύγοντας, μιά γιαγιά με φίλεψε δυό πορτοκάλια.. «Γιά το δρόμο παιδί μου» μου είπε..
Θυμήθηκα τα λόγια του αγαπημένου Καζαντζάκη…και χαμογέλασα..
«Άνθρωπος είσαι…άνθρωπος κι εγώ.. Φτάνει!» 

image

image

image

Advertisements
This entry was posted in ΓΕΝΙΚΗ and tagged . Bookmark the permalink.

10 Responses to Μία επίσκεψη στο Μουσείο El Greco~Φόδελε~

  1. Ο/Η iro λέει:

    Καλημέρα αγαπημένη μου φίλη!!! Αυτά τα μάτια σου βλέπουν μόνο ομορφιά!!! Πολύ εξαιρετικό το αφιέρωμα σου στον μεγάλο αυτόν ζωγράφο El Greco Δομήνικο Θεοτοκόπουλο!!! Σε ευχαριστώ πολύ!!!

  2. Ο/Η Τοξοτης λέει:

    Εξαίρετο ποστ κ.Ελενα εξαίρετη και λεπτομερής η (ξενάγηση) σαν να ειμαστε εκει
    σε ευχαριστουμε.
    και ενα μικρο αρθρο αναφορικά με την εγκυρότητα της οικιας του GRECO

    Μετά από έρευνες χρόνων που πραγματο-ποιήθηκαν από Ισπανούς καθηγητές, φοιτητές και με επικεφαλής τον καθηγητή αρχαιολογίας κ. Τόρμο του Πανεπιστημίου Βαλιαδολίδ που συμμετείχαν σε ερευνητικό πρόγραμμα τεχνών και αρχαιολογίας και σε συνεργασία με το ισπανικό Προξενείο στην Ελλάδα, ήρθαν με την έρευνα να επιβεβαιώσουν την παράδοση που αναφέρει ότι το Φόδελε είναι η γενέτειρα του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου.
    Στις 27 Ιουλίου 1934 οι παραπάνω ερευνητές ήρθαν στο μαγευτικό χωριουδάκι Φόδελε για να αποδώσουν φόρο τιμής στον μεγάλο ζωγράφο και στο μέρος που τον γέννησε.
    Εφεραν με τα ίδια τους τα χέρια, ως ένδειξη σεβασμού και βαθιάς εκτίμησης στον διακεκριμένο ζωγράφο, μια χάλκινη πλάκα εντοιχισμένη σε ένα κομμάτι βράχου του Τολέδο με χαραγμένες τις παρακάτω φράσεις:

    Η ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
    ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΒΑΛΙΑΔΟΛΙΔ
    ΠΑΛΜΟΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ
    ΚΑΣΤΙΛΛΙΑΣ
    ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΣΤΟ ΦΟΔΕΛΕ
    ΤΗΝ ΠΛΑΚΑ ΑΥΤΗ, ΒΓΑΛΜΕΝΗ ΑΠΟ
    ΤΟ ΒΡΑΧΟ ΤΟΥ ΤΟΛΕΔΟΥ
    ΕΝΘΥΜΙΟΝ ΤΗΣ ΑΘΑΝΑΤΟΥ
    ΔΟΞΗΣ ΤΟΥ
    ΔΟΜΗΝΙΚΟΥ ΘΕΟΤΟΚΟΠΟΥΛΟΥ
    ΙΟΥΛΙΟΣ 1934

  3. Ο/Η Έλενα λέει:

    Καλησπέρα Ηρώ μου, χαίρομαι που σου άρεσε.
    Σ’ ευχαριστώ γιά τα καλά σου λόγια..
    Οπως κι εσένα φίλε Τοξότη,
    ευχαριστώ επίσης γιά τις πληροφορίες σου!

    • Ο/Η tetastef13 λέει:

      Αγαπητη Ελενα σε ευχαριστουμε πολυ για την ΠΑΝΕΜΟΡΦΗ παρουσίαση του μουσειου μας στο χωριο μου ❤ μετέφερες με μοναδικο τρόπο κ ζωντάνια ΟΛΑ τα σημεία..σε περιμενουμε ξανα….
      να εισαι παντα καλα κ να μεταφερεις με αυτον τον τρόπο τις ομορφιες του τοπου μας.

  4. Ο/Η Μαρία λέει:

    Έλενα πολύ όμορφα, αισθάνθηκα σαν να ήμουν εκεί, καταπληκτικές φωτογραφίες και αξιόλογες πληροφορίες! Παραθέτω ένα ενδιαφέρον βίντεο για τον Θεοτοκόπουλο:
    Toledo, Spain: The Art of El Greco

  5. Ο/Η Έλενα λέει:

    Μαρία σ’ ευχαριστώ πολύ..καταπληκτικοί πίνακες!!
    Μοναδικά έργα τέχνης!!
    Πιστεύω οτι όλοι οι Έλληνες που περνάνε από την Κρήτη, πρέπει να επισκεφτούν το σπίτι του Θεοτοκόπουλου, που τώρα είναι μουσείο προς τιμή του!
    Έστω και μία φορά!
    Και όλοι οι Κρητικοί ειδικά, πρέπει να περάσουν από το Φόδελε!
    Είναι τιμή μας!! Σας ευχαριστώ.

  6. Ο/Η Έλενα λέει:

    Αγαπητή φίλη σ’ ευχαριστώ πολύ!
    ΤΙΜΗ μου και χαρά μου…
    Και το έκανα με μεγάλη συγκίνηση και ΣΕΒΑΣΜΟ!
    Να είστε όλοι καλά!!

  7. Ο/Η Θεοχάρης Σαρίκας λέει:

    Κατατοπιστικότατο!! Συγχαρητήρια, Έλενα.

  8. Ο/Η Eva λέει:

    Υπεροχη η αφιερωση σου!! Σε ενα απο τα ταξιδια μου στην πατριδα πηγα στο Φοδελε..ειναι αγαπημενος μου ζωγρφος σε ευχαριστω που μου εδωσες την ευχερια να τον μαθω καλητερα!!

Σχολιάστε!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s